TS-2026-009

Madde kullanımı çocuk ve adölesanlarda önemli bir halk sağlığı sorunudur. Kullanılan madde türü, kullanım yolu, polimadde kullanımı, eşlik eden psikiyatrik hastalıklar ve sosyodemografik özellikler klinik başvuru biçimini ve hastane yatışı, yoğun bakım gereksinimi, komplikasyon ve mortalite gibi klinik sonlanımları etkileyebilmektedir. Çocuk acil servisleri, madde kullanımı ile ilişkili akut klinik tabloların yönetilmesinin yanı sıra riskli çocuk ve adölesanların belirlenmesi açısından da önemli bir başvuru noktasıdır. Türkiye’de farklı alkol dışı madde türlerini birlikte ele alan ve çocuk ve adölesanlardaki acil servis başvurularını çok merkezli olarak değerlendiren kapsamlı veriler sınırlıdır. Bu nedenle ulusal ölçekte çok merkezli verilerin elde edilmesine ihtiyaç bulunmaktadır.

Bu çalışmanın temel amacı; Türkiye genelinde çocuk acil yan dal merkezleri, çocuk acil servisi bulunan devlet ve vakıf hastaneleri ile çocuk hastalara hizmet veren erişkin acil servislere alkol dışı madde kullanımı ile ilişkili nedenlerle başvuran 10 yaş ve üzeri, 18 yaş altındaki hastaların epidemiyolojik ve klinik özelliklerini çok merkezli ve retrospektif olarak değerlendirmektir. İkincil olarak hastaların yaş ve cinsiyet dağılımları, başvuru özellikleri, kullanılan madde türleri ve kullanım yolları, polimadde kullanımı, eşlik eden kronik ve psikiyatrik hastalıklar, travma/darp varlığı ve klinik sonlanımları değerlendirilecek; kullanılan madde türü ve polimadde kullanımının hastaneye yatış, yoğun bakım gereksinimi, komplikasyon ve mortalite gibi klinik sonuçlarla ilişkisi araştırılacaktır.

Çalışma, ulusal, çok merkezli, retrospektif ve gözlemsel kohort çalışması olarak planlanmıştır. Türkiye genelinde çalışmaya katılmayı kabul eden çocuk acil yan dal merkezleri, çocuk acil servisi bulunan devlet ve vakıf hastaneleri ile çocuk hastalara hizmet veren erişkin acil servislerin elektronik ve/veya arşiv hasta kayıtları son beş yıllık dönem açısından geriye dönük olarak taranacaktır. Çalışma, belirlenen tarih aralığında dahil edilme kriterlerini karşılayan tüm olguların değerlendirilmesi şeklinde evren taraması olarak yürütülecek olup a priori örneklem büyüklüğü/güç hesabı yapılmayacaktır. Etik kurul onayının ardından çalışmaya katılmayı kabul eden ve gerekli yerel etik ve/veya idari izinlerini tamamlayan merkezlerdeki elektronik ve/veya arşiv hasta kayıtları geriye dönük olarak taranacaktır. Çalışmaya; belirlenen çalışma tarihleri içerisinde katılımcı merkezlere başvuran, 10 yaş ve üzeri ve 18 yaş altındaki, başvuru sırasında veya klinik izleminde alkol dışı madde kullanımına ilişkin hasta/aile beyanı bulunan ve/veya madde kullanımı ya da intoksikasyonu ile ilişkili klinik ve laboratuvar bulguları bulunan olgular dahil edilecektir. Klinik kayıtlarında madde kullanımı doğrulanamayan veya tanısı dışlanan olgular, değerlendirme için gerekli temel klinik verileri bulunmayan hastalar ve yalnızca izole alkol kullanımına bağlı başvurular dışlanacaktır. Aynı klinik olay nedeniyle tekrarlayan başvurularda yalnızca ilk başvuru değerlendirilecektir. Her merkez verilerini standart, 21 sorudan oluşan elektronik olgu rapor formuna kaydedecektir. Kaydedilecek başlıca değişkenler; merkez bilgisi, yaş, cinsiyet, başvuru tarihi ve saati, başvuru şekli, ikamet ilçesi, kronik ve psikiyatrik hastalıklar, düzenli ilaç kullanımı, madde kullanımının belirlenme yöntemi, kullanılan madde veya madde grupları, kullanım yolu, polimadde kullanımı, eşlik eden tütün/e-sigara kullanımı, travma/darp varlığı ve klinik sonlanımlardır. Klinik sonlanımlar; taburculuk, sevk, servis yatışı, yoğun bakım yatışı ve eksitus olarak kaydedilecektir. Hasta kimlik bilgileri veri toplama aşamasında anonimleştirilecek ve toplanan veriler yalnızca araştırma amacıyla kullanılacaktır. Veriler istatistiksel analiz programına aktarılacak; sürekli değişkenler dağılımlarına göre ortalama ± standart sapma veya ortanca ve dağılım ölçütleriyle, kategorik değişkenler sayı ve yüzde olarak sunulacaktır. Uygun parametrik/nonparametrik testler ile Ki-kare veya Fisher kesin testi kullanılacak; klinik sonlanımlarla ilişkili bağımsız risk faktörlerinin değerlendirilmesi için gerekli görülmesi halinde çok değişkenli lojistik regresyon analizi uygulanacaktır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilecektir.

Gözlemsel Çalışma Dizaynı / Retrospektif